السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

182

تفسير الميزان ( فارسي )

مفسرين « 1 » در اينكه آيه مورد بحث به چه وجهى متصل به آيه قبلى است گفته‌اند : كه اين آيه موعظه اى است كه همان مشركين را بعد از بيان توحيد و معاد از عذاب خدا انذار مىكند ، و از حوادث قبل از روز بعث پاره اى را كه دليل بر عظمت خداى سبحان است خاطر نشان مىسازد ، تا مؤيد مطالب قبل باشد . ولى ظاهرا اين آيه معطوف و مربوط به جلوتر از آيات مورد بحث است ، يعنى آيه شانزدهم كه مىفرمود : « وَإِذا أَرَدْنا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنا مُتْرَفِيها . . . » چون آيات اين سوره همواره بعضى به بعضى نظر داشته و عطف مىشود ، و غرض عمومى از سراپاى اين سوره ، بيان سنتى است كه خداى تعالى در اقوام و ملل داشته كه نخست ايشان را به سوى حق دعوت مىكرده ، آن گاه يك عده را كه پذيراى دعوتش گشته و اطاعت كرده‌اند سعادتمند ، و ديگران را كه از در استكبار مخالفت و طغيان نمودند عقوبت مىنموده است ، و بنا بر اين مراد از هلاك در اين آيه همان تدمير به عذاب استيصال در آن آيه است چنانچه از ابى مسلم مفسر هم نقل شده و مراد از عذاب شديد عذاب آسانتر است از قبيل عذاب قحطى يا گرانى كه باعث جلاى وطن و يا خرابى عمارتهاى آن قريه شده ، و يا بلاها و محنتهاى ديگر است . در نتيجه آيه شريفه به اين معنا اشاره دارد كه قريه هاى نامبرده به زودى يكى پس از ديگرى به خاطر فساد اهلش و فسق فاسقانش ويران مىگردد ، و اين خود بنا به اشاره اى كه در ذيل آيه دارد به قضاى خداى سبحان است . با اين بيان وجه اتصال آيه بعدى * ( ( وَما مَنَعَنا . . . ) ) * به اين آيه روشن مىشود و معنا چنين مىشود كه : اين مردم نيز مانند اهل همان قريه ها مستعد براى فساد و آماده تكذيب آيات خدا هستند ، آياتى كه به دنبال تكذيبش هلاك و نابودى در پى دارد ، چيزى كه هست اگر از آن قسم آيات خود را كه بر آن اقوام فرستاديم و به خاطر تكذيبشان هلاكشان كرديم به اين مردم هم بفرستيم همان اهلاك و تدمير كه بر سر آنها آمد و منقرضشان كرد بر سر اينان نيز آمده و اينان را به آنان ملحق خواهد كرد ، آن وقت بساط دنيا برچيده خواهد شد و چون نمىخواهيم برچينيم لذا تا مدتى مهلتشان داديم ، ولى سرانجام اينان را نيز گرفتار مىكنيم ، و چنين نيست كه اينان استثناء شوند و اين همان معنايى است كه آيه « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ » و آيات بعد از آن ، بدان اشاره مىكند .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 423 . ( 2 ) سوره يونس ، آيه 47 .